با این كه امروزه در مقایسه با گذشته، بیشتر كارها با ماشین های مختلف انجام می گیرد، اما شكایت از خستگی افزایش یافته است.
دائماً جملاتی می شنویم با این مضمون: «وقتی از اداره به خانه می آیم گویی شیره جانم كشیده شده است» و یا «با وجود این كه به مقدار كافی خوابیده ام ولی صبح ها همیشه كسل و خسته ام» به طور كلی خستگی را به سه دسته تقسیم كرده اند.
● خستگی بدنی
در نتیجه فعالیت و به كارگیری زیاد عضلات به وجودمی آید. در این نوع خستگی دی اكسیدكربن و اسیدلاكتیك خون افزایش می یابد كه در نهایت سبب تحلیل نیرو و انرژی می شود. ولی در عوض رخوت لذت بخشی را به دنبال دارد. معمولاً بعد از یك راهپیمایی طولانی دچار این خستگی می شوید. از بین بردن آن به طرز ساده و سریعی صورت می گیرد. كافی است با استراحتی كه به بدنتان می دهید انرژی دوباره را به ماهیچه هایتان برگردانید امروزه خستگی پیش از آن كه نتیجه پركاری و فعالیت زیاد باشد، به كم كاری بدن مربوط می شود. افزایش فعالیت بدنی كمك می كند تا انرژی راكد به جریان بیفتد و همین امر به مقدار زیادی از بروز خستگی جلوگیری می كند.
● خستگی ناشی از بیماری
این نوع خستگی نتیجه اختلال بدنی است كه این اختلال می تواند یك بیماری ساده، نظیر سرماخوردگی و یا ناراحتی جدی تری باشد. البته نشانه های دیگری هم وجود دارند كه دال بر علل واقعی خستگی اند ولی شخصی كه مدتی مدید و طولانی احساس ضعف و خستگی كند، حتماً بایستی معاینه دقیق و كامل بدنی شود.
● خستگی روانی
مشكلات و تضادهای عاطفی، مخصوصاً اضطراب و افسردگی در اكثر موارد ، ساده ترین علل خستگی مداومند. این نوع خستگی می تواند یك مكانیسم دفاعی برای روبه رو نشدن و مقابله نكردن با یكی از موارد افسردگی ، و یا سرپوشی بر تضادهای عاطفی باشد. فی المثل اگر شما به شغلتان علاقه ای نداشته باشید و یا از ازدواجی كه كرده اید راضی نباشید، معمولاً احساس خستگی می كنید. به عبارت دیگر چنانچه احساسات ناخوشایند به طرز روشن و بارزی بیان نشوند، اغلب به صورت نشانه های بدنی كه خستگی یكی از عادی ترین آنهاست، بروز می كند. روانكاوی معتقد است كه : «بسیاری از افرادی كه دچار خستگی مفرطند به هیچ عنوان از افسردگی شان مطلع نیستند آنها قبل از آن كه در پی یافتن عامل افسردگی شان باشند بیشتر به خستگی و مسائل جسمی شان فكر می كنند در حالی كه نمی داننداین افسردگی است كه خستگی را موجب می شود.»
یكی از نمونه هایی كه می توانیم در این زمینه ذكر كنیم «سندرم كدبانوی خسته از كار» است. بسیاری از گرفتاران این عارضه، مادران جوانی اند كه به سبب نگهداری از كودكانشان، یا رتق و فتق امور منزل و آشپزی و این كه هم صحبت و سرگرمی مناسبی ندارند، دائماً از یكنواختی امور احساس كسالت و خستگی می كنند. چنین كدبانویی ممكن است باطناً رنجیده باشدو به شاغل بودن همسرش رشك بورزد و البته برای داشتن چنین احساساتی خود را سرزنش كند اما از آنجایی كه سعی نمی كند مسائلش را حل و فصل كند، دچار خستگی مفرط می شود. به علاوه امروزه به علت آن كه یك سوم مادران شاغلند، این سندرم ممكن است به خاطر نقش ها و مسئولیت های متفاوتی كه به عهده شان است بروز كند و اغلب احساس گناه ناشی از عدم مراقبت و توجه كافی به فرزندانشان باخستگی بدنی شان توأم می شود. به علاوه خستگی عاطفی ایجاد شده ممكن است با ناراحتی های مربوط به خواب، كه ازتضادهای روانی ریشه گرفته اند همراه شود.. فی المثل فردی ممكن است دچار بیخوابی شود دیگری شاید به اندازه كافی هم بخوابد ولی شب هنگام آنقدر در رختخواب غلت بزند و كابوس ببیند كه در نتیجه صبح باكوفتگی و خستگی از رختخواب برخیزد. یافتن ریشه مشكل عاطفی ، نخستین گام اساسی در درمان خستگی روانی است و همین به تنهایی در كاهش آن می تواند نقش مثبتی ایفا كند در غیر این صورت در بعضی موارد روان درمانی لازم می شود. ولی راهی هم وجود دارد كه می توانید شخصاً علیه خستگی مداوم و متناوب تان انجام دهید. ویتامین ها و آرام بخش ها اغلب راه حل مسأله نیستند. قرص های خواب آور نیز فایده ای ندارند و البته مقدار زیاد كافئین می تواند سهم مهمی در ایجاد و تشدید اضطراب داشته باشد. بنابراین می توانید طریق زیر را به عنوان درمان اساسی به كار برید:
۱) قند كم و پروتئین زیاد
چنانچه صبحانه مختصری می خورید و یا اصولاً عادت به خوردن غذا در روز ندارید، پس انتظار این را هم داشته باشید كه چند ساعت از روز گذشته، خستگی به سراغ تان بیاید و این به علت آن است كه مقدار قند خون تان كه انرژی مغز و بدن تان وابسته به آن است كاهش می یابد و اگر صبحانه ای با مقدار قند كم ولی پروتئین زیاد مصرف كنید یقیناً در طول ساعات اولیه روز، خون تان ذخیره ای ثابت و مفید از قند خواهد داشت كه این شیرینی بتدریج در طی روز مصرف می شود. اضافه وزن نیز عامل دیگری است كه موجب خستگی جسم و روان می شود، داشتن وزن نرمال كمك زیادی می كند تا كمتر دچار خستگی شوید.
۲) ورزش
ورزش به مراتب بیش از قند و شیرینی تولید انرژی می كند. ورزش هایی كه روی اصول و قاعده اند، نظیر دویدن، شنا كردن، قدم زدن و دوچرخه سواری به شما كمك می كند تا از عهده كارهای مشكل تر برآیید. به علاوه ورزش احساس آرامشی به انسان می دهد كه به یاری آن می توان در برابر هیجانات زندگی، خونسردی و انعطاف بیشتری از خود نشان داد. ورزشی كه قبل ازخواب انجام شود یقیناً در داشتن خواب راحت مؤثر است.
۳) خواب
چنانچه خستگی تان ناشی از كم خوابی است، راه حل بسیار ساده ای وجود دارد: سعی كنید زودتر به رختخواب بروید. برای از بین بردن بی خوابی و دیگر اختلالات خواب به هیچ وجه از قرص های خواب آور و یا دیگر مسكن ها استفاده نكنید، زیرا اینها باعث تشدید ناراحتی می شوند.
۴) خودشناسی
چنانچه برای كارهایی كه در پیش دارید برنامه ریزی می كنید، سعی كنید انجام امور دشوارتر را به زمانی اختصاص دهید كه سرحالید. عده زیادی از افراد سحرخیز ، هنگام ظهر دیگر تاب و توان چندانی ندارند و خسته اند و بسیاری دیگر عصرها، بیشترین و مفیدترین بازده كاری را دارند. بنابراین خودتان را خسته نكنید بكوشید تا نردبان ترقی و موفقیت را با گام های مثبت و آهسته ای طی كنید. اوقاتی را كه انرژی بیشتری برای كار كردن دارید، شناسایی كرده و براساس آن برنامه ریزی كنید.
۵) دوره های تنفس و استراحت (زنگ تفریح)
مهم نیست كه شغل تان تا چه اندازه جالب و دوست داشتنی است.
چنانچه تمدد اعصاب كنید هر چند وقت یك بار به خود استراحتی بدهید، می توانید كارتان را با بازدهی هرچه تمام تر انجام دهید.
ضمن استراحتی كه در حین كار به خود می دهید به جای خوردن چای و بیسكویت، به ورزش و قدم زدن و تمركز نكردن بپردازید و سعی كنید افكار دلنشین را جانشین ناراحتی های زندگی كنید. باشد كه با به كار بستن تدابیر ذكر شده روح تازه ای در كالبدتان دمیده شود.
● كلید خوشبختی
▪ فقط به چیزهایی كه می خواهید فكر كنید و تنها درباره همان ها حرف بزنید
▪ تنها رؤیاهای بزرگ می توانند روح انسان ها را به حركت درآورند
▪ از كسانی كه افكار منفی دارند، دوری كنید، چرا كه روحیه تان را ضعیف می كنند 

 

اغلب افراد اطلاعاتی درباره علائم احساسی بیماری افسردگی دارند،اما عوامل این بیماری شایع تنها به این موارد محدود نشده است و عوارض جسمی را نیز شامل می شود که کمتر مورد توجه قرار می گیرد.

از جمله این عوامل سردرد، کمردرد، اختلالات گوارشی و اختلال در خواب است که به بررسی آنها می پردازیم.

سردردها: سردردها در بین افراد مبتلا به افسردگی بسیار رایج است. اگر فرد اخیرا مبتلا به سردرد میگرنی شده باشد، با بروز افسردگی شدید تر هم می شود.

کمر درد: اگر فرد قبلا مبتلا به کمر درد بوده است، این اختلال روحی مزید بر علت شده و درد را شدیدتر می کند.

درد مفاصل و ماهیچه ها: به طور کلی افسردگی باعث می شود که دردهای مزمنی نظیر درد مفاصل بدتر شود..

درد قفسه سینه: به طور واضح باید گفت که در صورت احساس چنین دردی بدون هیچ تاملی باید به پزشک مراجعه کرد و مورد آزمایش قرار گرفت. زیرا ممکن است علامت یک بیماری جدی قلبی باشد. ولی به طور کلی در هنگام افسردگی نیز این درد احساس میشود.

اختلالات گوارشی: از جمله علائم گوارشی ناشی از افسردگی عبارتند از احساس تهوع و استفراغ. همچنین فرد ممکن است دچار اسهال شود یا به طور مزمنی مبتلا به یبوست گردد.

احساس خستگی و فرسودگی: مهم نیست که فرد چه مقدار خوابیده است، ولی با این حال احساس خستگی خواهد کرد. به طوری که خارج شدن از رختخواب برای فرد بسیار سخت و حتی غیر ممکن میشود.

اختلالات خواب: در وضعیت افسردگی اغلب افراد دچار کم خوابی می شوند. در این حالت فرد خیلی زود از خواب بیدار میشود یا خیلی دیر به خواب می رود. در نوع دیگر، فرد بیش از اندازه نرمال و طبیعی به خواب می رود.

تغییر وزن و اشتها: بعضی از افراد مبتلا به افسردگی اشتهای خود را ازدست می دهند و دچار کاهش وزن می شوند. بعضی دیگر افراد به نوع خاصی از غذاها مثل کربو هیدرات ها علاقه مند شده و در این حالت مبتلا به چاقی می گردند.

احساس سرگیجه و منگی: این مورد نیز از دیگر علائم و نشانه های افسردگی می باشد.

خیلی از افراد مبتلا به افسردگی به موقع درمان نمی شوند. چون اغلب پزشکان درتشخیص علت اصلی این اختلالات دچار گمراهی می شوند. همان طور که گفته شد، این علائم و تغییرات فقط در سر اتفاق نمی افتد، بلکه کلیه نقاط بدن را تحت تاثیر قرار می دهد مثل دستگاه گوارش. به نظر می رسد که افسردگی به دلیل عدم تعادل در بعضی از مواد شیمیایی خاص مغز اتفاق می افتد. بعضی از این مواد شیمیایی نقش موثری در چگونگی احساس درد دارند.بنابر این محققان معتقدند که نوع درد ی که بیمار افسرده تجربه می کند با سایر افراد فرق می کند.

درمان علائم فیزیکی: در بعضی از موارد روان درمانی و دارو به صورت ترکیبی برای درمان مورد استفاده قرار می گیرد که د رمجموع باعث رفع علائم نیز میشود. اما بهتر است کلیه علائم فیزیکی که فرد احساس می کند را به پزشک اطلاع دهد. نباید فکر کرد که خود به خود برطرف می شود، شاید به مداوای فوق العاده ای نیاز باشد. مثلا اگر فرد مبتلا به بی خوابی شده، پزشک داروی ضد اضطراب تجویز خواهد کرد که باعث می شود فرد احساس آرامش بیشتری داشته باشد و راحت تر به خواب رود. بعضی از داروهای ضد افسردگی نظیر سیمبالتا (cymbalta) و افکسور(effexor) باعث رفع درد های مزمن نیز می شوند. همچنین بعضی از روش های روان درمانی وجود دارد که به فرد کمک می کند تا بهتر بر درد غلبه کند.